REKLAMA
Bohaterowie Ziemi Chełmskiej – Witold Fałkowski „Wik”
FacebookTwitterGoogle+EmailFacebook MessengerLinkedInPrint

Dzisiejszy artykuł poświęcony jest postaci Witolda Fałkowskiego ps. „Wik” – oficera Wojska Polskiego, żołnierza pierwszej konspiracji, aktywisty polskiego ruchu oporu w czasie II wojny światowej.

Działacz Polskiej Organizacji Zbrojnej oraz Komendy Obrońców Polski. Komendant Obwodu Armii Krajowej Chełm oraz komendant Rejonu. Świetny dowódca oraz organizator. Stworzył prężnie działająca sieć konspiracyjną na terenie Chełma, zorganizował kolportaż prasy podziemnej, prowadził szkolenia wojskowe oraz akcje sabotażowo-dywersyjne. Zasłynął jako dowódca bitwy z 17 kwietnia 1944 r. w obronie Wojsławic, przeciwko wojskom niemieckim i ukraińskim oddziałom SS-Galizien. Pomimo liczebnej przewagi wroga i posiadania artylerii, polscy partyzanci pod dowództwem „Wika” odnieśli zwycięstwo. Po wojnie pedagog, nauczyciel wychowania fizycznego oraz zastępca dyrektora w I Liceum Ogólnokształcącym w Chełmie, a także dyrektor Szkoły Podstawowej nr 9.

Witold Jerzy Fałkowski urodził się 1 listopada 1914 r. w Chełmie. Syn Kazimierza i Celiny z Barylskich.

"Chełmscy Żołnierze Wyklęci - wybrane sylwetki" - Jerzy Masłowski

Źródło: Chełmscy Żołnierze Wyklęci – wybrane sylwetki – Jerzy Masłowski

W tym samym roku rodzina Fałkowskich przeniosła się do Strupina Małego, gdzie prowadziła gospodarstwo rolne. Witold ukończył szkołę powszechną oraz Seminarium Naukowe w Chełmie. Został powołany do wojska i wcielony do 24. Pułku Piechoty w Łucku, gdzie skończył kurs w Szkole Podchorążych. Po powrocie do domu pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa. 1 września 1937 r. rozpoczął pracę w Publicznej Szkole Powszechnej w Hostynnem koło Werbkowic. Działał również w harcerstwie oraz był aktywny w życiu społecznym gminy.

Po odbyciu szkolenia wojskowego w sierpniu 1938 r. awansowany na podporucznika Wojska Polskiego. Nie wziął udziału w wojnie obronnej w 1939 r., ponieważ nie dotarła do niego karta mobilizacyjna. Już na początku okupacji włączył się do działalności konspiracyjnej. W listopadzie wstąpił do Komendy Obrońców Polski, a następnie do Polskiej Organizacji Zbrojnej. W 1940 r. otrzymał funkcję oficera do zadań specjalnych przy Komendzie Obwodu Chełm w Związku Walki Zbrojnej. Dwa lata później, po przemianowaniu ZWZ na AK, w uznaniu jego zasług i zdolności mianowany adiutantem Komendy Obwodu AK Chełm. Przez kilka miesięcy pełnił funkcję komendanta obwodu AK na cały powiat chełmski. Został awansowany na porucznika. W listopadzie 1943 r. mianowano go komendantem I Rejonu AK, który obejmował gminy Wojsławice, Rakołupy i Kryzwiczki. Stało się tak z powodu ryzyka dekonspiracji i aresztowania porucznika „Wika” przez gestapo. Na podległym jemu terenie zorganizował świetnie działającą konspirację, utworzył nowe placówki i plutony AK. Rozwijał się kolportaż podziemnej prasy. Prowadził szkolenia wojskowe, które były dla niego szczególnie ważne. Osobiście brał udział w wielu akcjach sabotażowo-dywersyjnych i zbrojnych. Jedną z najpopularniejszych była akcja przeprowadzona w lesie nieopodal miejscowości Sarniak. Tam, 24 marca 1944 r., w zasadzkę oddziałów „Wika” wpadła załoga posterunku policji z Wojsławic, która ewakuowała się do Chełma. Przejęto znaczne ilości broni i amunicji oraz przechwycono całą dokumentację wraz ze spisem konfidentów.

Największym sukcesem okazała się bitwa o Wojsławice, która była jedną z największych na ziemi chełmskiej w tamtym okresie. 17 kwietnia 1944 r. oddziały AK pod dowództwem „Wika”  dzielnie broniły miejscowości przed wojskami niemieckimi i ukraińskimi oddziałami SS-Galizien, których zadaniem była pacyfikacja Wojsławic. Pomimo posiadanej przewagi liczebnej i użycia artylerii, wojska wroga zostały pobite przez polskich partyzantów. Chociaż zginęło ich wielu, wielu przelało swoją krew i było rannych, to mieszkańcy Wojsławic zostali obronieni przez żołnierzy Witolda Fałkowskiego „Wika”.

Rozpoczęła się akcja „Burza”. Do niej przygotowywał się także „Wik”. Niestety zdradziecka Armia Czerwona 24 lipca 1944 r. rozbroiła oddziały AK w Wojsławicach i tak skończyła się partyzancka historia.

Pomimo zakończenia działalności konspiracyjnej został aresztowany przez NKWD 17 kwietnia 1944 r. za walkę za niepodległą Ojczyznę w szeregach Armii Krajowej. Przeszedł przez komunistyczne piekło ubeckich katowni w chełmskiej siedzibie UB. Torturowany i gnębiony jak wielu polskich patriotów tamtych czasów. Po odbyciu śledztwa w Chełmie i na Zamku Lubelskim został skazany na 10 lat więzienia. Trafił do więzienia we Wronkach, gdzie znajdował się (a raczej wegetował) do 17 października 1945 r., gdy wyszedł na wolność w ramach amnestii.

Powrócił do Chełma i pracował jako nauczyciel wychowania fizycznego w I Liceum Ogólnokształcącym. Od 1951 r. pełnił funkcję zastępcy dyrektora. 18 maja 1952 r. zdał państwowy egzamin na AWF-ie w Warszawie i otrzymał dyplom nauczyciela szkół średnich. Następnie został mianowany dyrektorem Szkoły Podstawowej nr 9 w Chełmie, którą to funkcję pełnił do 1 sierpnia 1977 r. Jako pedagog i dyrektor był bardzo szanowany i lubiany przez grono nauczycielskie i młodzież. Był autorytetem dla wielu ludzi.

Po przejściu na emeryturę zajął się gromadzeniem materiałów na temat dziejów konspiracji w Chełmie i w całym powiecie. 15 września 1988 r. został awansowany na kapitana. Był jednym z głównych organizatorów chełmskiego Koła Światowego Związku Żołnierzy AK. Do 15 czerwca 1991 r. pełnił funkcję prezesa.

Zmarł 3 lutego 1994 r. Został pochowany w rodzinnym grobie na cmentarzu przy ulicy Lwowskiej.
Odznaczony Orderem Virtuti Militari kl. 5, Krzyżem Partyzanckim oraz odznaczeniami resortowymi.

Źródła:

– http://www.1lo.chelm.pl [online] [dostęp 22.08.2015] Dostępny w Internecie: http://www.1lo.chelm.pl/?aid=53&oid=4

–  Zygmunt Gardziński, Paweł Kiernikowski, Elżbieta Kuszelewska, Zbigniew Lubaszewski, Zbigniew Waldemar Okoń, Andrzej Rybak, Encyklopedia Chełma. Tom I Cześć I „Ludzie”, 2011

Komentarze

REKLAMA
REKLAMA